Riu ngukienda mutege matu ta mbaawa ndimuganire rugano rwa Irimu, mutumia muciaire, ndutura na muturi na nigwo muture mui ati mari uturi ni magacoka.
Ugai itha ndimuganire;
Hindi imwe tene muno, rika ria ndemi na mathathi bururi-ini wa Gikuyu muthuri na mutumia wake ni mathamire kwao na magiaka kundu kuraihu muno rutere-ini rwa mutitu munene kundu gutari na andu hakuhi o tiga mucii umwe wari munene na muthaka muno wairigitwo na kaiyaba na magicoka kumenya wari wa irimu.
Muthuri uyu na mutumia wake ni maikaraga na guoya muingi muno kuona mahakaine na irimu na amu muthuri uyu ari muturi ni abangire rugendo rwa guthii kigandaini kia aturi agathondeke mathara ita ma kurua na irimu riri riria rikamahithukira.

Ota uria mukiui aturi matiakaranagia na andu aya angi, iganda ciao ciari kundu kuraya o kuria metikagaria aturi na aria marathomothio uturi uyu, riu mutumia uyu ni ahariirie muthuri wake athii kigandaini kiao agature matharaita, ruciini tene riria maratiire nyina muthuri uyu ni atumirwo riigu, agikiriirwo ucuru giteteini na agikuwa rukuuri na agituma thabari.
Undu uria mutekui ni ati muthuri uyu atigire mutumia wake ohete ihu na atigitie mweri ta umwe atanahirwo na mwana.
Na matuku ni mahetukire mweri ugithira na hindi ya mutumia ya kuheo mwana ugikinya, na tondu akiri o wiki rutereini rwa mutitu, ni abatairio ni mundu wa kumuciarithia na irimu riria mahakaine rikimuciarithia na riki muhiuhiria o mutenya kiroko na hwaini.

Irimu riri ni riaingiraga mutituini rikauna ngu nyingi muno rikarehere mucii kwa muciaire na riokaga rigatemania ngu icio thii rikahumuka rigacoka rikauga atiri,
“Wagaciairi, urogwa na mururumo ucio”.
Riakirikia kwi rumira Wagaciari ri, irimu riri riaingiraga riko rigakima tuirio twega na ciahia rikanengera mutumia uyu rikamwira
“Wagaciairi nduke tuirio urie”
Mutumia uyu atanoya ri irimu riri rikamwira atiri,
“Nawarega Ngaria”
Na rikamerukia na rikaria irio ciothe kana rimwe rikamutigiria tuirio tunini muno rigacoka rigathi gukoma kana huhita.
Irimu ni riathire na mbere na gucumikia mutumia uyu irio gwa kahinda ga thiku nyingi nginyagia muciaire uyu akihinja muno na akiaga hinya mwiri.
Muthenya umwe mutumia uyu ni aumire nja niguo ote riua akianikaga mbariki cia kuruga maguta, ahurukite o hau nja ri, ni hokire ndutura imwe iria ya tuire iriaga mbariki cia mutumia uyu, ota mutugo ni ya njiriirie gucihuria, mutumia niarakarire na na akioya ihiga niguo aingate ndutura ino.
No atanamigutha ri, na marakara maingi na gwicokia akiuria ndutura atiri,
“tondu watura uriaga mbariki ciakwa ri, ingigutuma no uthie?”
Ndutura niyamucokeirie na ikimwira atiri,
“Ni nyonete uria uherithetio ni irimu riri, unginjikiria mbariki ciganona no ngie hinya wa kumbuka nginya kigandaini nginyire muthurigwo ndumiriri.”
Mutumia niakenire muno na akihe ndutura ndumiriri ino,
“Wakinya kigandaini wire aturi acio ni ndaciarire na ngiciarithio na kuhiuhirio ni irimu, mwire ndigitie hanini nyumukane tondu ritiheaga irio,o riakiya ucuru rinjiraga Wagaciari nduke ucuru, ndathii kuoya rikanyua, riakima njahi rikanjira Wagaciaire nduke itaha, na warega ngaria, umwire oke narua amu acererwo agakora twakuire na kahii gake”
Ndutura ndiateire marigu, ikiumbuka thiku igiri utuku na muthenya nginya o kuria aturi maturagira ido ciao, na itegute mahinda ni yombire muti wari hakuhi na ikiambiriria kuina rwimbo ruru
🎵 🕊🕊🕊🎵
Muturi ugutura-í ,
changararaí-ca.
Turatura na ihenya-í,
changararaí-ca.
Mukaguo anaciara-í ,
changararaí -ca.
Achiarithio ní irimu-í ,
changararaí -ca.
Wagaciairí nduke
mukimo-í, changararaí -ca.
Na warega ngaría-í ,
changararaí -ca.
Wagaciairí ndúke mukiyo-i,
changararaí -ca.
Na warega nganyua-í ,
changararaí -ca.
🕊🕊
Aturi acio nimarakaririo ni inegene ria ndutura iyo na makimiumburithia na mahiga, ndutura ya thire mwena ucio ungi wa ithuiro, ikiumba muti ungi na ikiambia kuina
🕊🕊
Múturi úgútura-í ,
changararaí-ca.
Turatura narua-í,
changararaí-ca.
Múkaguo anaciara-í ,
changararaí -ca.
Achiarithio ní irimu-í ,
changararaí -ca.
Wagaciairí ndúke
tucahí-í, changararaí -ca.
Na warega ngaría-í ,
changararaí -ca.
Wagaciairí ndúke túhiúhio-í ,
changararaí -ca.
Na warega nganyua-í ,
changararaí -ca.
🕊🕊
Aturi acio maigwa ndumiriri iyo ni mamakire muno na magicokania ndundu makiurania kana hena umwe wao atigite mutumia wake e hakuhi guciara, niguo muthuri uria augire niwe , aturi acio angi matiakenire no makimuteithia guthondeka ngo,itimu na ruhiu niguo akarue na irimu riu.
Muthuri ucio ni atumire thabari ena matukuya maingi muno, ndutuura iyo ni ya mwonrie njira iria nguhi muno angigera na magithii rugendo rwa thiku ithano.

Riria muthuri uyu akinyire ni akorire mutumia wake atigitie o hanini atuikane, akimurugira ucuru na akimuihurira njahi akiria akihuna na magicoka makibanga uria mekuraga irimu.
Riria hwaini gwakinyire muthuri uyu akihaica itara-ini ena itimu na ruhiu na agieterera irimu ricoke utuku ota mutugo.
Riria nduutura yonire irimu riukite ikira muthuri eharirie wega, ota uria riamenyerete, rigitemania murigo wa ngu hau nja na rikiuga
“Wagaciairi, urogwa na mururumo ucio”.
Nake Wagaciairi agicokia atiri
“Onawe urogwa nagwo”
irimu ni riamakire ni uria mutumia ucio acokirie na rikimuria atiri,
“Hi,hi kai Wagaciaire wehanda atia, Kai mari uturi macokire?”
rikiingira nyumba rirakarite muno, riarora haria riatigite ucuru na njahi rigikora hatiri.
Rikiuria Wagaciari nuu uriire irio ciake nake mutumia ucio akimwira niwe ariire ahuta,irimu riu rikinitwo ni matukuya ta ma mbogo ya ndwiki rikienda kumeria mutumia ucio na kana gake, riria muthuri onire uguo ri, akimenya ni hindi, akinita itimu riake wega na akirugira irimu riu kuuma itara iguru akiritheca ritho na rigikua hau hau.
Muthuri ucio akioya ngu iria riokite naciona agicina mwiri wa irimu riu na akioya andu ake magithamira handu hangi hakuhi na gatura kaari kanini o kuu rutereini rwa mutitu na magiaka ho.
Thiku nyingi ni ciahetukire,na haria irimu ria ciniirwo ni hamerire kinya kimwe kinene muno,riria muthuri ucio onire kinya kiu agita andu a itura na magigitua niguo marugire njohi ho, amu kiari kinene makiria, athuri othe a itura ni marehire ngogoyo ya igwa na makihagira muratina mwihirito-ini wa riko ria muthuri muturi ucio.
Hwaini umwe muthuri uyu niatumire kahii gake kamwe riko gagacokererie mwaki niguo njohi ihie wega,no riria kahii kau gakuhiriirie,kinya kiu gigikiogoka na gukanita na kumeria kamwana kau, riria muthuri ucio onire kahii kau ni gaikara muno agituma kangi na onako gagithii gakimerio no kinya kiu; niguo atumire kahii karia gakuru karore kuria acio angi mathire na niguo gacuthirira konire kinya kiu gikinogora ni kuhuna, niguo gatengerire gakiira ithe.
Muthuri ucio ni etire andu a itura,magiuka na matimu na thimbu, makihuranga kinya kiu kinya gigiatukanga tukeregecu, natwo tuhii turia twa meretio tukirutuo tutanakua.
Makeregecu ma kinya kiu ni macinirwo no hari na gakeregecu kamwe gatigarire nako kakihitha hakuhi na gicegu o haria kamwana kanini gaikaraga hwaini.
Gakeregecu kau ni kanjiriire gukura na gakianjia huhuta, o riria kahii kau kaheo irio ni nyina, karimu kau kanini gakera kahii kau atiri
“Nduhe irio icio na warega ngumerie”
Niundu wa gwitigira kahii kau gakanengere irimu riu irio ciothe.
Matuku mahetukanga muthuri uria ni onire kahii kau ni karahinja muno na rimwe akiuga hwaini eguikara kahuhi na kahii kau one uria guthiaga na mbere irio cikigayo,
Riria mutumia arugire irio na akigaya, muthuri ucio ni aigwire ahehererwo
“Nduhe irio icio na warega ngumerie”.
Riria ahugukire akiona gakerecegu karia ni gakurite na gakanjia gucoka gutuika kinya o ringi, ni oire kinya kiu agikuranga na gugicina giothe na kiroko gia gukia akibanga thama o nginyagia kuria o mite itura riake ria andu ao….
Na karugano gakwa gathirira hau
Mucangango ri, ugiraga mukindirio!


Good stories.Narrated to me 55 years ago by my grandmother,cucu wangui
Nice piece